Έγραφε ο Χάρολντ Μπλουμ το 1975: «Κάθε ένας που διαβάζει και γράφει τώρα στη Δύση, οποιοδήποτε φυλετικό υπόβαθρο κι αν έχει, σε οποιοδήποτε σεξουαλικό ή ιδεολογικό στρατόπεδο κι αν ανήκει, εξακολουθεί να είναι γιος ή κόρη του Ομήρου». Και ο Ρόμπερτ Φροστ πολύ νωρίτερα παρατηρούσε: «Ένα ποίημα το διαβάζουμε καλύτερα, όταν φωτίζεται από όλα τα άλλα ποιήματα που γράφτηκαν ποτέ. Διαβάζουμε το Α, για να διαβάσουμε καλύτερα το Β (πρέπει από κάπου να αρχίσουμε, ενδέχεται να κερδίσουμε πολύ λίγα από το Α). Διαβάζουμε το Β, για να διαβάσουμε καλύτερα το Γ, το Γ για να διαβάσουμε καλύτερα το Δ, το Δ για να ξαναγυρίσουμε καλύτερα και να κερδίσομε κάτι περισσότερο από το Α. Στόχος δεν είναι το προχώρημα αλλά η κυκλοφορία.»
[Και τα δύο παραθέματα τα βρήκα στο βιβλίο του David Ricks «Η σκιά του Ομήρου», το οποίο από χθες διαβάζω.]
Συνδυάζοντας τις δύο φράσεις δεν μπορεί παρά να καταλήξουμε στη διαπίστωση ότι όλα τα ποιήματα τα διαβάζουμε για να καταλήξουμε στην Ιλιάδα και στην Οδύσσεια, που είναι το Α (και το Β) στην ποίηση της Δύσης (όπου και ανήκομεν, ως γνωστόν) και απ’ όπου κατάγονται όλα τα άλλα ποιήματα. Εξάλλου οι ποιητές που, άμεσα ή έμμεσα, έχουν εμπνευσθεί από το προγονικό φάσμα του Ομήρου δεν είναι πολύ λιγότεροι από το σύνολο των ποιητών που έχουν υπάρξει στους αιώνες.
Προκειμένου, λοιπόν, να μελετήσω κάπως προσεκτικότερα αυτούς τους ποιητές (όσους τουλάχιστον έχουν μια πιο άμεση συνάφεια με την ποίηση του Ομήρου) κι επειδή κάθε αναγνώστης είναι κι ένας ανθολόγος (που συγκεντρώνει στο μυαλό του, στον υπολογιστή του ή στο χαρτί θέματα και αντικείμενα που τον ενδιαφέρουν) και με σκοπό, τέλος, να χρησιμοποιήσω κάποιο από το υλικό που θα συγκεντρωθεί κατά τη διδασκαλία των επών στους μαθητές μου, δημιούργησα χθες και εγκαινιάζω σήμερα ένα καινούριο σχετικό μπλογκ:
Τεμάχη των Ομήρου μεγάλων δείπνων. [Ομηρικά θέματα στη λογοτεχνία των αιώνων] Ιδού περί τίνος πρόκειται:
Από τον αρχαίο συγγραφέα Αθήναιο πληροφορούμαστε ότι ο Αισχύλος θεωρούσε τα θεατρικά του έργα «κομμάτια από τα μεγάλα συμπόσια του Ομήρου» (τας αυτού τραγωδίας τεμάχη είναι έλεγε των Ομήρου μεγάλων δείπνων). Αν η διαπίστωση ισχύει πράγματι για τον μεγάλο τραγικό ποιητή της αρχαιότητας, δεν μπορεί παρά να βρίσκονται σημεία εφαρμογής και με πολλούς από τους μεταγενέστερους ποιητές και πεζογράφους. Τα αποτελέσματα μιας σχετικής έρευνας σε σύγχρονους κατά βάση συγγραφείς (που, βέβαια, από τη φύση της δεν προορίζεται να φτάσει ποτέ στην ολοκλήρωση), παρουσιάζονται σε αυτό το μπλογκ.
Ανθολογούνται κυρίως ποιήματα που, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, εμπνέονται ή αφορμώνται ή αναπαράγουν ή μεταγράφουν ή σχολιάζουν ή αναπλάθουν ή μετασχηματίζουν ή αναποδογυρίζουν διάφορα ομηρικά θέματα. Δευτερευόντως παρουσιάζονται μικρότερα ή μεγαλύτερα πεζά κείμενα που κάνουν το ίδιο πράγμα και, τέλος, προβάλλονται μελέτες για τον Όμηρο, για τα ποιήματά του και τις επιδράσεις του.
Τα ποιήματα που ανθολογούνται (τα οποία αποτελούν εξάλλου τον κύριο σκοπό της δουλειάς αυτής και καταλαμβάνουν τον μεγαλύτερο όγκο της) εντάσσονται στις εξής ευρύτερες και ειδικότερες κατηγορίες: α) γενικά για τον Όμηρο και το έργο του, β) γενικά για την Ιλιάδα, γ) γενικά για την Οδύσσεια και δ) σύμφωνα με τη ραψωδία του έπους στην οποία αναφέρονται. Με αυτόν τον τρόπο, όταν η ανθολόγηση θα έχει προχωρήσει αρκετά, ο αναγνώστης θα έχει τη δυνατότητα να ξαναδιαβάσει, κατά κάποιον τρόπο, τα έπη όπως αυτά έχουν μεταγραφεί από τους μεταγενέστερους του Ομήρου ποιητές.
